Waarom goede gegevensuitwisseling in de zorg begint bij structuur 

Van papieren overdracht naar digitale samenwerking

Waar verpleegkundigen vroeger letterlijk een overdrachtsmap of envelop meegaven aan de cliënt, gebeurt dat tegenwoordig digitaal. Maar digitale overdracht vraagt meer dan alleen een verzendknop. Systemen moeten ook begrijpen waar informatie naartoe moet, wie toegang mag hebben en hoe gegevens correct worden geïnterpreteerd. Daarvoor zijn landelijke afspraken nodig. Die afspraken vallen onder de noemer generieke functies. Ze borgen een consistente werkwijze, zodat iedereen dezelfde taal spreekt.  
 
Generieke functies regelen onder andere identificatie, authenticatie, autorisatie, lokalisatie en adressering. Oftewel, wie ben je, mag je deze informatie bekijken, waar kan je de informatie die jij specifiek mag bekijken vinden, en waar moet deze informatie terechtkomen als je deze wil versturen?  
 
Bastienne: “Het is de manier waarop we het adres op de digitale overdrachts-envelop schrijven, dat moeten we allemaal hetzelfde doen, technisch gezien. Zonder die gezamenlijke basis blijft veilige en schaalbare gegevensuitwisseling ingewikkeld, zeker binnen grotere zorgorganisaties met meerdere locaties en teams.” 

Samen werken we sneller

De eOverdracht maakt het mogelijk om verpleegkundige overdrachten digitaal en gestructureerd uit te wisselen tussen zorgorganisaties. Dat levert tijdwinst op en verkleint de kans op fouten. Op deze manier beschikken zorgprofessionals sneller over relevante informatie, zonder extra administratieve handelingen.  
 
Nedap werkt samen met andere leveranciers en organisaties die aangesloten zijn bij Nuts. Bastienne: “Door een consortium te vormen kunnen we sneller grotere stappen maken en het Nuts-netwerk direct gebruiken als mogelijkheid om aan te sluiten op de generieke functies.” Hoewel de eerste toepassingen op Nuts draaien (zonder generieke functies) en technische koppelingen steeds verder worden uitgebreid, bevindt de landelijke infrastructuur zich nog volop in ontwikkeling.

Waarom we er nog niet zijn

Aansluiten gaat niet zomaar. Bastienne: “Denk bijvoorbeeld aan het geven van toestemming op inzage vanuit Mitz. In eerste instantie zijn er afspraken gemaakt met huisartsen, apothekers en ziekenhuizen, maar de langdurige zorg en ook de ggz vragen om andere voorwaarden. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat een cliënt niet wil dat er informatie gedeeld wordt met een specifieke zorgspecialist. Daar kan het Mitz op dit moment nog niet op inspelen. En dat maakt onder andere dat wij er voor de langdurige zorg nog niet mee kunnen werken.” Binnen Nedap Ons® wordt er daarom nu alleen nog gewerkt aan adressering, lokalisatie en notificaties rondom de eOverdracht. “Op het moment dat we dat kunnen, is het in principe mogelijk om naar alle locaties die bekend zijn binnen het landelijke netwerk overdrachten te sturen.”   

Ziekenhuizen en artsen werken vooral met de basisgegevenszorg (de bgz). Dat is een andere informatiestandaard, die wel op dezelfde manier geadresseerd kan worden. Het maakt dan dus niet meer uit of we nou een eOverdracht sturen of een verwijzing of op zoek zijn naar een samenwerking met iemand. De manier van adresseren en het oversturen van de informatie is hetzelfde.  
 
Een andere complexiteit is de netwerklaag waarover de informatie gaat. Daar waar ziekenhuizen en huisartsen gebruik maken van het landelijk schakelpunt (LSP) om informatie met elkaar uit te wisselen is het LSP minder geschikt voor de langdurige zorg. Bastienne: “Nedap Ons® maakt gebruik van het Nuts-netwerk. Gelukkig zijn er bijna koppelingen tussen het LSP en Nuts, waardoor gegevensuitwisseling over verschillende infrastructuren heen mogelijk wordt.”

Europese wetgeving 

Natuurlijk moet er ook rekening gehouden worden met de Europse wetgeving. Vanuit de European Health Data Space (EHDS) wordt interoperabiliteit de komende jaren steeds belangrijker. Uiteindelijk moeten medische gegevens veilig beschikbaar kunnen zijn voor zorgverleners in heel Europa. Daarbij is het doel informatie aan de bron, waarbij de informatie voor zorgmedewerkers zichtbaar is op de plek waar het voor hen het meest logisch is; het eigen systeem. De weg ernaartoe is nog lang en vraagt niet alleen iets van softwareleveranciers maar van de hele zorgsector.  

Goede uitwisseling begint bij goede vastlegging 

Een belangrijke voorwaarde voor interoperabiliteit is dat informatie op de juiste plek wordt vastgelegd. Wanneer belangrijke zorginformatie in vrije notities of afwijkende velden terechtkomt, wordt gestructureerde uitwisseling lastig. Systemen kunnen informatie alleen correct verwerken wanneer duidelijk is wat die informatie betekent.  
 
Daarom wordt binnen de Ons® Suite steeds nadrukkelijker gestuurd op standaardisatie en eenduidige coderingen. Denk bijvoorbeeld aan medisch beleid zoals niet reanimeren. Zulke gegevens moeten overal op dezelfde manier vastgelegd en geïnterpreteerd kunnen worden. 

Gelukkig blijkt uit eerste onderzoeken dat veel gegevens bij klanten al correct geregistreerd staan. Dat biedt een sterke basis voor verdere ontwikkeling. 

Samen bouwen aan betere gegevensuitwisseling 

De komende jaren wordt gegevensuitwisseling een steeds vanzelfsprekender onderdeel van goede zorg. Met generieke functies, eOverdracht en verdere standaardisatie zet Nedap Ons® stappen richting een toekomst waarin informatie beter beschikbaar is. Bastienne benadrukt daarbij dat het belangrijk is regionale initiatieven en praktijkervaringen vroegtijdig samen te brengen. De sector kan daardoor sneller leren en voorkomen dat dezelfde vraagstukken meerdere keren afzonderlijk worden opgelost. “Ga vooral met ons in gesprek, laat je accountmanager weten wat er speelt in de regio, het zou zomaar kunnen dat we bij Nedap al stappen hebben gezet of onderzoek hebben gedaan. Vraag naar onze stand van zaken, want we zijn goed onderweg.”